«Բրավո՛, Փաշինյան». թուրք պատգամավորներ, ադրբեջանական մամուլ

Փաշինյանի՝ Ցյուրիխում արած հակահայական հայտարարությունները, որոնք կասկածի տակ են դնում հայոց ցեղասպանության փաստը, կորցրել է հայ հասարակության քունն ու անդորրը: Մինչդեռ, ադրբեջանական եւ թուրքական մամուլը ողողված է թուրք եւ ադրբեջանցի գոծիչների գովաբանության ու գոհունակության հոդվածներով:

Ադրբեջանական լրատվամիջոցներից մեկը  գրել է.«Ցյուրիխում ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի աղմկահարույց ելույթը, որում նա կասկածի տակ էր դնում Օսմանյան կայսրությունում հայերի ազգային գաղափարախոսությունը դարձած «հայերի ցեղասպանության» քաղաքականությունը, զգալի հետաքրքրություն առաջացրեց թուրք հասարակության մեջ։….Պետք է ընդունել նաև, որ Փաշինյանը, դեմ գնալով ազգային հայկական քարոզչությանը, առաջին անգամ չի վերադառնում «ցեղասպանության» թեմային։ Դեռևս 2024 թվականի ապրիլին 1915 թվականի իրադարձությունների տարելիցի իր ուղերձում նա օգտագործեց «մեծ ջարդ» արտահայտությունը, որը նախկինում օգտագործում էին միայն նրանք, ներառյալ ԱՄՆ նախագահները, ովքեր կամ խուսափում էին կամ ընդհանրապես մերժում «ցեղասպանություն» եզրույթը։ Ավելին, Փաշինյանը դարձավ առաջինը, ով բացահայտ հայտարարեց, որ 1915 թվականի «մեծ ջարդը» հիմնված էր հայերին տրված կեղծ խոստումների և հայ ժողովրդի պատրանքային սպասումների վրա։ Փաշինյանը նաև նշել է, որ ժամանակակից Թուրքիայի Հանրապետությունը պատմական պատասխանատվություն չի կրում այս իրադարձությունների համար»:

Այնուհետեւ մեջբերվում են թուրք տարբեր պատգամավորների ու քաղաքական գործիչների գովաբանության խոսքերը՝ ուղղված Փաշինյանին: Մեկնաբանելով Ցյուրիխում Հայաստանի վարչապետի հայտարարությունը, նախկին պատգամավոր, ԵԱՀԿ ԽՎ-ում Թուրքիայի խորհրդարանական պատվիրակության ներկայացուցիչ, քաղաքագետ Ջանան Կալսինը Փաշինյանին անվանեց «պրագմատիկ և խելացի քաղաքական գործիչ, ով դասեր է քաղում ընթացող աշխարհաքաղաքական գործընթացներից, ունակ է. եզրակացություններ անելը և դժվար որոշումներ կայացնելը:

«Այսօր ուկրաինական պատերազմից թուլացած Ռուսաստանն այլևս ի վիճակի չէ, ինչպես նախկինում, Երևանին ռազմական և տնտեսական աջակցություն ցուցաբերի»,- նշել է Կալսինը։ -Մոսկվան այլեւս չի կարող կրել Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական բեռը, որին վերջին երեսուն տարիների ընթացքում փաստացի աջակցում է Ռուսաստանը։ Հայաստանի մյուս հարևանի՝ Իրանի համար, որը գործնականում ռազմական հակամարտության մեջ է Իսրայելի հետ, ջախջախված է Արևմուտքի պատժամիջոցներով և խորապես խրված տնտեսական, ֆինանսական և էներգետիկ ճգնաժամերի մեջ, ամեն ինչ ավելի լավ չէ: Հայկական սփյուռքի անսահմանափակ աջակցության հույսերը նույնքան ապարդյուն դուրս եկան. ֆինանսական ճգնաժամերը, որոնք պարբերաբար ցնցում են Արևմուտքը, զգալիորեն սահմանափակել են սփյուռքի հնարավորությունները՝ օգնելու Հայաստանի Հանրապետությանը»:

Կալսինի խոսքով՝ Փաշինյանի դիրքորոշումը «Հայոց ցեղասպանության» վերաբերյալ Թուրքիայում դրական են ընդունվել, քանի որ թուրքական իշխանությունները երկար տարիներ խոսում էին այդ մասին:
«Այս ամենը,- ընդգծել է Ջանան Կալսինը,- հնարավոր է Բաքվի և Անկարայի հետ հարաբերությունների կարգավորման պայմանով։ Նորմալացման հիմնական խոչընդոտը վերացվել է՝ Ադրբեջանը վերադարձրել է բոլոր օկուպացված տարածքները. Հենց այս խնդիրն է եղել հայ-թուրքական հարաբերությունների դադարեցման և երկու երկրների միջև սահմանների փակման բուն պատճառը։ Ի վերջո, Փաշինյանը առաջին ձեռքից տեսավ մարտական ​​անօդաչու թռչող սարքերի և ժամանակակից այլ զինատեսակների հզորությունը Ադրբեջանի զինանոցում։ Այս բոլոր գործոնները նրան դրդեցին ճանաչել Ադրբեջանի և Ղարաբաղի տարածքային ամբողջականությունը որպես ադրբեջանական հող։ Եթե ​​դիտարկենք Հայաստանի համար հնարավոր բոլոր սցենարները, ապա միակ հաղթական տարբերակը Թուրքիայի հետ բարեկամությունն է։»։

Ասել է թե, Փաշինյանը ուժի եւ սպառնալիքի ազդեցության տակ ճանաչեց «Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը»:

Թուրքիայի խորհրդարանի իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության պատգամավոր Շամիլ Այրիմը haqqin.az-ին տված հարցազրույցում ընդգծել է, որ Փաշինյանի հայտարարությունը պետք է դիտարկել ավելի լայն՝ տարածաշրջանային համագործակցության ապահովման համատեքստում.«Անցյալ տարի Հայաստանի վարչապետն առաջարկեց ուսումնասիրություններ կատարել 1915 թվականի իրադարձությունների վերաբերյալ և պարզել, թե իրականում ինչ է տեղի ունեցել»,- ասաց Այրիմը։ «Այս պահին Հայաստանում արդեն խոսում էին ոչ թե մեկուկես միլիոն, այլ այսպես կոչված «ցեղասպանության» 200-300 հազար զոհերի մասին, որի հենց վարկածը պարունակում է փաստերի ակնհայտ փոխարինում, պատմության կեղծում. և այլն: Եթե ​​Երևանը, ինչպես Փաշինյանն ասաց, իսկապես ցանկանում է վերադառնալ 1915 թվականի դեպքերի հետաքննությանը, ապա ինչու չընդունեցին նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի 2005 թվականի առաջարկը՝ ստեղծել Թուրքիայից և Հայաստանի մասնագետներից կազմված հանձնաժողով՝ մանրակրկիտ ուսումնասիրելու և օբյեկտիվ գնահատելու համար։ այդ տարիների իրադարձությունները. Ի վերջո, Թուրքիան, հիշեցնեմ, այն ժամանակ բացեց իր արխիվները և հրավիրեց հայ պատմաբաններին ծանոթանալու այնտեղ պարունակվող փաստաթղթերին։ Սակայն հայկական կողմը մերժել է այս առաջարկը։ Կարծում եմ, որ այսօր կարող ենք վերադառնալ դրան»:

Պատգամավոր Շամիլ Այրիմը հույս ունի, որ .«Փաշինյանը հետևողականություն կցուցաբերի և կշարունակի հարևանների հետ հարաբերությունների կարգավորման քաղաքականությունը, ինչը կլինի Հարավային Կովկասում խաղաղության և կայունության բանալին։
Պատգամավորը շատ դրական գնահատեց Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունը և հույս հայտնեց, որ ապագայում կստեղծվի միջազգային հանձնաժողով, որը օբյեկտիվ վերլուծություն և գնահատական ​​կտա 1915 թվականին Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած իրադարձություններին»։