Թրամփը սպառնացել է Իրանին միջուկային համաձայնագրով

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը սպառնացել է զրոյի հասցնել Իրանի նավթի արտահանումը, եթե Օմանում ընթացող բանակցությունները, որոնք ուղղված են 2015 թվականի միջուկային համաձայնագրի վերականգնմանը, ձախողվեն։ 2018 թվականին Թրամփը միակողմանիորեն դուրս եկավ համաձայնագրից, որը մեղմացնում էր Թեհրանի նկատմամբ պատժամիջոցները՝ նրա միջուկային ծրագիրը սահմանափակելու դիմաց։

«Եթե Իրանի ղեկավարությունը մերժի այս ձիթենու ճյուղը… մենք այլընտրանք չենք ունենա, քան կիրառել զանգվածային առավելագույն ճնշում և զրոյի հասցնել իրանական նավթի արտահանումը», — երեքշաբթի օրը Ռիադում կայացած Սաուդյան Արաբիա-ԱՄՆ ներդրումային ֆորումում ասել է Թրամփը։

ԱՄՆ նախագահը հիշեցրեց լսարանին 2018 թվականին իր կողմից կիրառված կաթվածահար անող պատժամիջոցների մասին, որոնք, նրա պնդմամբ, Իրանի տնտեսությունը հասցրել էին փլուզման եզրին։ «Նրանք գործնականում սնանկացած երկիր էին իմ արածի պատճառով», — պնդել է նա։

2023 թվականին ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհուրդը հայտնեց, որ Վաշինգտոնի պատժամիջոցները խոչընդոտել են իրանցիներին կենսականորեն կարևոր բժշկական օգնություն ստանալուն։ Հաշվետվության մեջ նշվում է, որ արտադրողները, փոխադրողները, ապահովագրողները կամ բանկերը դժկամությամբ են գործարք կնքում Իրանի հետ՝ վախենալով «ԱՄՆ-ի ագրեսիվ պատժամիջոցներից և տուգանքներից»։ Սա հանգեցրել է «վախի, ցավի և վաղաժամ մահվան», — հավելել է նա։

Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին հայտնել է ԱՄՆ-ի հետ բանակցություններում առաջընթացի մասին՝ նշելով, որ երկու կողմերն էլ «ավելի լավ փոխըմբռնման» են հասել։

Թրամփը իր առաջին պաշտոնավարման ընթացքում ԱՄՆ-ն դուրս է բերել Իրանի միջուկային ծրագրի վերաբերյալ ՄԱԿ-ի կողմից 2015 թվականին կնքված համաձայնագրից՝ մեղադրելով Իսլամական Հանրապետությանը համաձայնագիրը գաղտնի խախտելու մեջ։ Թեհրանը հերքել է ցանկացած խախտում, սակայն հետագայում չեղարկել է համաձայնագրով ստանձնած իր պարտավորությունները և մեծացրել հարստացված ուրանի պաշարները։

ԱՄՆ-ն և նրա դաշնակիցները մտահոգություն են հայտնել Իրանի կողմից ուրանի հարստացման գործունեության վերաբերյալ, որը, նրանց կարծիքով, կարող է երկրին հնարավորություն տալ արագորեն սկսել զենքի համար նախատեսված ուրան արտադրել։

Կիրակի օրը Իրանի նախագահ Մասուդ Պեզեշկիանը մերժեց ԱՄՆ-ի կարևորագույն պահանջը՝ ապամոնտաժել իր երկրի միջուկային ենթակառուցվածքը։

Թեհրանը պնդում է, որ իր միջուկային գործունեությունը միայն խաղաղ նպատակներ ունի և բազմիցս հերքել է այն կասկածները, որ ձգտում է միջուկային ռումբ ստեղծել։