«Ամբողջ բանակցային գործընթացը մինչեւ 1999 թվականը հետեւյալ բովանդակությունն ուներ. Համանախագահողները չէին կարողանում դուրս գալ տարածքային ամբողջականության սկզբունքից դուրս. Ինչ առաջարկ բերում էին, փորձում էին ինքնորոշման իրավունքը ամուսնացնել տարածքային ամբողջականության հետ»: Այս մասին այսօր՝ փետրվարի 17-ին, մամուլի ասուլիսի ժամանակ նշել է ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը:
«Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի ժամանակ այդպիսի առաջրկ է եղել, «Ընդհանուր պետության» առաջարկն ի՞նչ էր՝ ինքնորոշված ԼՂ-ն եւ Ադրբեջանը համատեղ պետություն են ստեղծում ասիմետրիկ կոնֆեդերացիայի ձեւով, բայց միշտ փորձը եղել է ամուսնացնել այս երկու սկզբունքը: Հիմա հանկարծ Վաշինգտոնում Ալիեւն ինձ ասում է՝ եկեք իրարից անջատվենք: Այդ առաջրչկի մեջ ես տեսել եմ այդ մասը, որը հնարավորություն էր տալիս ճարդել կարծրատիպը համանախագահողների կողմից: Մտածում էի, որ եթե այդ հարցը հենց Ալիեւը բարձրացնի համանախագահողների առջեւ, ուրեմն այս կաղապարված վիճակից դուրս ենք գալիս: Այո, մենք իր հետ բանակցում էինք, ինքն առաջարկում էր դա, ես ասում էի՝ մենք չենք կարող կորցնել Իրանի հետ սահմանը: Պրոցեսը ինքը շահավետ էր մեզ համար: Բայց առաջին օրից ես չէի կասկածում, որ այս քննարկումները հնարավորություն են ունենալու բերել մեզ համար ընդունելի տարբերակի: Համոզված եմ եղել, որովհետեւ այդ ընթացքում Ալիեւը, այոնամենայնիվ, ստանում էր 6 շրջան: Կար այդ մոտիվացիան, որովհետեւ ինքը ստանալու բան ուներ:
Հիմա ասում են՝ քննարկել եք հոկտեմբերի 27-ին: Թելբոթը չի եկել որեւէ առաջարկով, այդ հանդիպման ժամանակ որեւէ առաջարկ ԱՄՆ-ի կողմից չի եղել: Ընդհանրապես, ամբողջ բանակցային գործընթացը հետեւյալն էր. առաջարկները տալիս էին Մինսկի խմբի անունից եւ երբ բերում էին առաջարկ, սովորաբար գալիս էին եռանախագահներով:
Ալիեւը ամերիկյան կողմին պատմել է մեր բանակցային գործընթացի մասին եւ Թալբոթի պատվիրակությունը եկել է Հայաստան հասկանալու համար՝ իսկապես դա այդպես է, թե ոչ: Եվ Ալիեւի եւ մեր ընկալումներն այդ բանակցություններից նույնն են, թե ոչ»,- հայտարարել է Ռոբերտ Քոչարյանը:
Նրա խոսքով, այդ ամբողջ գործընթացում 2 տարվա ընթացքում միակ առաջարկը Մինսկի խմբի համանախագահների կողմից եղել է ՔիՎեսթում: Ուրիշ առաջարկ համանախագահների կողմից չի եղել. «Ինձ համար շատ կարեւոր էր, որ Ալիեւն ինքը պատմի իր այդ մոտեցման մասին համանախագահողներին, որ թեման ինքը բացի: Ես միշտ նույնիսկ չէի հավատում, որ ինքը դա քննարկում է, մտածում էի՝ վաղը հրաժարվելու է, հետ է քաշվելու: Նույնիսկ ձեր հրապարակած նյութը կարդաք, ես ոչ «այո» էի ասում, ոչ էլ «ոչ» էի ասում: Ես շատ զգուշավոր էի, այնպես էի անում, որ թեման շարունակվի առանց պարտավորությունների:
Բանակցությունը գլխով չուգունի պատը ջարդելը չի: Եթէե դու ունես նպատակ, բանակցությունների գործընթացը պետք է այնպես տանես, որ բերես քեզ համար ընդունելի տարբերակի»,- հայտարարել է Քոչարյանը՝ հավելելով, որ ինքը Թուրքիայի նախագահ Դեմիրելի հետ ընդհանրապես այդ թեման չի շոշափել:
Նա անդրադարձել է նաեւ խոսակցություններին, որ այդ տարբերակը համաձայնեցված է եղել ՌԴ-ի հետ. «Այո, մինչեւ Թելբոթի գալը, դրանից երկու շաբաթ առաջ եղել եմ Մոսկվայում, Ելցինի հետ պետք է այլ հարցեր քննարկեի: Հանդիպումը պետք է տեւեր 1-1,5 ժամ, տեւել է 5 րոպե: Ելցինը ահավոր վատառողջ էր: Այս հարցի վերաբերյալ ինքն ինձ ասաց՝ Ալիեւի հետ խոսակցություն եմ ունեցել, ինքը շատ գոհ է ձեր բանակցություններից: Ես հարցրեցի՝ դուք մանրամասներին տեղյակ եք, թե՞ ոչ, ասաց՝ ոչ, ընդհանուր գծերով: Մենք պայմանավորվել ենք հանդիպել եւ ավելի մանրամասնորեն խոսենք այդ թեմայի մասին: Եղել է դրական ազդակ, բայց որեւէ քննարկում չի եղել»:
Ինչ վերաբերում է տեսակետին, որ Վազգեն Սարգսյանը տեղյակ չի եղել այդ բանակցությունների մանրամասներից, երկրորդ նախագահն ասել է. «Միայն Դեմիրելի պատմելուց ասում էր՝ Վազգեն Սարգսյանը տեղյակ չէր որոշ մանրամասնություններին: Վազգեն Սարգսյանը տեղյակ էր ամեն ինչից: Վազգեն Սարգսյանը վարչապետն էր, որն ուներ մեծամասնություն խորհրդարանում: Որեւէ լուծում հնարավոր չէր այն ժամանակ իրականացնել առանց վազգեն Սարգսյանի: Ինքը սկզբից մինչեւ վերջ մասնակցել է Թելբոթի հետ հանդիպմանը»: