ԱՐՑԱԽԸ ԲՌՆԱԶԱՎԹԵԼՈՒՑ ՀԵՏՈ ԱԼԻԵՒԸ ՈՒԺԵՂԱՑՐԵԼ Է ԲՌՆԱՃՆՇՈՒՄՆԵՐԸ ԻՐ ԵՐԿՐԻ ՔԱՂԱՔԱՑԻՆԵՐԻ ՀԱՆԴԵՊ

Ադրբեջանում  գործող հատուկենտ ընդիմադիր լրատվամիջոցները շարունակում են բարձրաձայնել երկրում տիրող ավտորիտար ռեժիմի, բռնաճնշումների մասին: Այդ երկրում կան հազարավոր ազատազրկված քաղաքական, հասարակական գործիչներ, լրագրողներ, որոնց վրա կարված շնծու մեղադրանքներով՝ հիմնականում թմրանյութի բիզնեսի հետ կապված, քրեական գործեր են հարուցվել եւ ազատազրկել:

Ընդդիմադիր Toplunnedia.tv-ն շարունակում է բարձրաձայնել երկրում տիրող բռնապետական կարգերի մասին, ինչը հանգեցրել է երկրում հասարակական-քաղաքական կյանքի պասիվացմանը: Մարդիկ վախենում են հակաիշխանական որեւէ կարծիք հայտնել. անմիջապես հայտնվում են իրավապահների ուշադրության ու ռեպրեսիաների կենտրոնում:

Քաղաքական մեկնաբան Ալյա Յագուբլուն կարծում է, որ դրա պատճառներից մեկն Ադրբեջանում 2018-2019 թվականների համեմատ ավելի կոշտ ռեպրեսիվ միջավայրն է։ Նա հիշեցնում է, որ 2019 թվականին Ազգային խորհուրդը կարող էր հանրահավաք անցկացնել «Մահսուլ» մարզադաշտում։

«Սակայն այդ հանրահավաքին եկածների ինքնությունը պարզվել է ալեհավաքի տվյալներով, և տարբեր իշխանական կառույցներ զանգել ու ճնշում են գործադրել նրանց վրա: Իմ սեփական փորձից կարող եմ ասել, որ հանրահավաքին մասնակցելուց հետո հինգ տարբեր կազմակերպություններ զանգահարեցին ինձ և հարցրին, թե ինչու եմ գնացել հանրահավաքին: բողոքի ցույցերը նվազել են»,- ասում է Յագուբլուն։

Նա հավելում է, որ այդ ճնշումները թուլացրել են մարդկանց և ամրապնդել այն միտքը, որ նրանք անզոր են դիմակայել իշխանություններին։ 

Մեկ այլ քաղաքական ակտիվիստ Ռուստամ Իսմայիլբեյլին պատճառը տեսնում է հասարակական-քաղաքական միջավայրի նեղացման և ավտորիտարիզմի աճի մեջ։

«Ադրբեջանի նման հասարակություններում, որտեղ ժողովրդավարական ինստիտուտներն ու սոցիալ-քաղաքական ավանդույթները շատ թույլ են, քաղաքական միջավայրը կարող է հեշտությամբ նեղանալ, երբ պետությունը դառնա ավտորիտար: Մենք ներկայումս ապրում ենք այդ ժամանակաշրջանը: 2019-ին ավելի շատ մարդիկ միացան գործընթացին, քանի որ մի փոքր ավելի ազատ, ավելի խոսակցական միջավայր կար, քան հիմա, և ավելի շատ մարդիկ պատրաստ էին ունենալ բողոքի և ձերբակալությունների արդյունք: քաղաքացիական հասարակության և անկախ մամուլի թուլացում, իրավիճակն այլևս նույնը չէ»։ 

Քաղաքական ակտիվիստ Վաֆա Նաղին ասում է, որ պասիվության պատճառներն են «հույսի կորուստը, ճնշումների աճը, տեղեկատվության հոսքի թուլացումը և վախի տարածումը»: «Վերջին տարիներին սոցցանցերում ակտիվ մարդիկ կամ տուգանվել են կամ ենթարկվել ճնշումների: Սա շատ օգտատերերի մոտ ինքնագրաքննության միտում է ստեղծել: Մարդիկ այժմ վախենում են բացահայտ արտահայտել իրենց դիրքորոշումը: Նրանք նույնիսկ վախենում են ստորագրել Change.org-ի նման հարթակներում, քանի որ նրանց անուններն ու ազգանունները տեսանելի են: Մեկ այլ խնդիր է, որ 2019-ին մարդիկ ավելի հուսադրեցին Մեհման և Հուսեյնովի արձագանքը: Միավորվելով, նրանք կարողացան հասնել արդյունքների, և նրանք այժմ մեծ թվով մարդկանց մեջ հուսահատություն և անվստահություն կա, որ ոչինչ չի փոխվի ստորագրելով և կիսելով : 

«Այսօր Ադրբեջանում ժողովուրդը կորցրել է վաղվա օրվա հանդեպ հավատը և շարունակում է անհույս ապրել՝ չմտածելով վաղվա օրվա մասին, ինչն ինչ-որ կերպ ազդում է յուրաքանչյուր որոշման վրա: 2019-ին մարդիկ ցանկություն ունեին ինչ-որ բան պահանջելու, և նրանք դարձան դրա ակտիվ մասնակիցները: Այժմ, Ղարաբաղը և հարակից տարածքները Ադրբեջանին վերադարձնելուց հետո, Ալիևը ոչ մեկի հետ հաշվի չի նստում և, իհարկե, Ալիևի հետ չի խոսում իր իշխանության հետ:

Ադրբեջանում 2023 թվականի նոյեմբերից ձերբակալությունների ալիք է սկսվել անկախ լրագրողների, ակտիվիստների և հասարակական կազմակերպությունների անդամների դեմ, որոնց մեղադրանքով ավելի քան 30 լրագրող և ակտիվիստ է ձերբակալվել»,- գրում է ընդդիմադիր լրատվամիջոցը։

Այսքանից հետո իրենց ժողովրդավար համարող երկրների ղեկավարները շարունակում են պաշտոնական հանդիպումներ ունենալ Բավի բռնապետի հետ, ձեռք սեղմել, լայն ժպտալ եւ նրան համարել իրենց վստահելի գործընկերը:

Հ/Գ

Եթե Ալիեւը Արցախը զավթելուց հետո է դարձել ավելի սանձարձակ բռնապետ, ապա Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Արցախը հանձնելուց հետո է սկսել իրեն պահել բռնապետի նման՝ ընդդիմադիր հասարակական-քաղաքական գործիչների հանդեպ շպնծու գործեր կարել տալիս, ոստիկականան բիրտ ուժ կիրառում խաղաղ ցուցարարների նկատմամբ՝ հասցնելով տարբեր աստիճանի մարմնական վնասվածքներ:  Արցախը հանձնելուց հետո Փաշինյանն իր իշխանությունը պահում է բացառապես բիրտ ուժով: