Ո՞ր հիվանդություններն են ազդում մտավոր ունակությունների վրա

Բժիշկ-փորձագետ, բժշկական գիտությունների թեկնածու Եկատերինա Դեմյանովսկայան մանրամասն պատմել է, թե որ հիվանդություններն են բացասաբար ազդում մարդու մտավոր ունակությունների վրա։

Նրա խոսքով, ինսուլտից հետո հաճախ մտավոր ունակությունները նվազում են։ Երևույթը բժշկության մեջ կոչվում է հետինսուլտային կոգնիտիվ խանգարում: Կաթվածը կարող է խանգարել ուղեղի տարբեր հատվածների արյան մատակարարմանը, որոնք պատասխանատու են ինտելեկտի համար: Արդյունքում, մարդու հիշողությունը և տեղեկատվությունը վերլուծելու ունակությունը վատանում են, և նրա համար շատ ավելի դժվար է դառնում մի քանի իրադարձության վրա կենտրոնանալը: Վիճակագրության համաձայն՝ ինսուլտից հետո ճանաչողական խանգարումը զարգանում է ինսուլտ ստացած մարդկանց ավելի քան 80%-ի մոտ։

«Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարումը (PTSD) նույնպես երբեմն հանգեցնում է ինտելեկտի նվազմանը: Այս հիվանդությունը կարող է զարգանալ լուրջ տրավմատիկ իրադարձությունից հետո, ինչպիսին է սիրելիի մահը կամ սեփական կյանքին սպառնացող վտանգը: Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարումով ուղեղի այն հատվածը, որը վերահսկում է զգացմունքները, դառնում է գերակտիվ: Միաժամանակ նվազում է մեկ այլ հատվածի ակտիվությունը։ Բայց հենց դա է պատասխանատու որոշումների կայացման, պլանավորման, ինքնատիրապետման և այլ բարձրագույն ճանաչողական գործառույթների համար: Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարումն ազդում է նաև հիպոկամպուսի աշխատանքի վրա՝ ուղեղի մի փոքր հատված, որը պատասխանատու է ինքնակենսագրական և էպիզոդիկ հիշողությունների համար:

Ինտելեկտի անկման մեկ այլ հնարավոր պատճառ կարող է լինել միգրենը՝ գլխացավերի ամենածանր տեսակներից մեկը, որը կարող է ուղեկցվել դողով, սրտխառնոցով և քնկոտությամբ։ Հետազոտողները պարզել են, որ միգրենով տառապող մարդկանց մոտ ժամանակի ընթացքում վատանում է հիշողությունը, ուշադրությունը և տեղեկատվության մշակման արագությունը: Որոշ դեպքերում տուժում է նաև խոսքը։

Ինֆեկցիոն հիվանդությունները նույնպես կարող են ինտելեկտի նվազման պատճառ դառնալ։ Գիտականորեն ապացուցված է, որ որքան շատ վարակներ է կրել մարդն իր կյանքի ընթացքում, այնքան դրանք կարող են ազդել նրա մտավոր ունակությունների վրա։

Բժշկի խոսքով, հիվանդությունները, որոնք ազդում են վերարտադրողական համակարգի, աղեստամոքսային տրակտի օրգանների, մաշկի վրա, նույնպես կարող են բացասաբար ազդել ինտելեկտի վրա, իսկ պատճառը կարող է լինել երիկամների և լյարդի երկրորդական դիսֆունկցիան: