Կա երկարատև, բայց միևնույն ժամանակ սրված մի տհաճ վիճակ, որը կտրուկ սրվել է 2024 թվականից ի վեր։ Գիտնականները դա անվանում են լրատվամիջոցների հոգնածություն, տեղեկատվական գերբեռնվածություն կամ տվյալների մշուշ։ Մեզ ավելի ու ավելի է զզվելի դառնում մեր շուրջը պտտվող վերամշակված թվային տիղմի միազմայից։ Սա լավ լուր է՝ մոտավորապես։ Վատ լուրն այն է, որ շատերը չեն տեսնում ելք։ Մենք չենք կարող «մտածել շրջանակից դուրս»։
Մեդիաների հոգնածություն և լուրերից խուսափելը
Մեդիաների հոգնածությունը նախորդել է ինտերնետին և նորությունների, գրառումների և ահազանգերի անդադար հոսքերից առաջացող հոգեբանական հյուծվածության արդյունք է։ Սակայն համացանցը գերակշռեց այս երևույթին՝ արագացնելով տասնամյակներ առաջ հոգնած գործընկերոջ կողմից նկատված օրինաչափությունները. «Նորություններում այլևս նորություն չկա»։
Հոգնածությունը անխուսափելիորեն հանգեցնում է խուսափման: Ռոյթերս ինստիտուտի ուսումնասիրությունը պարզել է, որ 2023 թվականին ամբողջ աշխարհում հարցվածների 39%-ը ընդհանուր առմամբ խուսափում էր լուրերից, ինչը 2017 թվականի 29%-ի համեմատ ավելի է: Մեծ Բրիտանիայում յուրաքանչյուր հինգերորդ մարդն ասում է, որ իրեն «հյուծված» է զգում դրանցից:
Լրատվական ոլորտին մասնակցելը նույնպես նվազում է։ 2015-2022 թվականների միջև համաշխարհային հարցումները ցույց են տալիս 20-30% անկում այնպիսի գործունեության մեջ, ինչպիսիք են նորությունների տարածումը, մեկնաբանությունը և քննարկումը։ Մեկնաբանությունների բաժինները, որոնք մի ժամանակ անկարգ էին, բայց կենսունակ, շատ դեպքերում վերածվել են անմիտ մեղադրանքների, զուրկ լրջությունից կամ ըմբռնումից։ Սա մասամբ պայմանավորված է մեկ այլ գործոնով, ինչպես ցույց է տալիս հաջորդ բաժինը։
Ապստամբությո՞ւն, թե՞ գերհագեցում։
Համաշխարհային լրատվամիջոցների սպառումը տասնամյակներ շարունակ աճել է, սակայն վերլուծաբանները կանխատեսում են առաջին անկումը 2025 թ-ին։ Հնարավոր է՝ մենք վերջապես հասնում ենք գերհագեցման մակարդակի։ Հնարավոր է՝ ոմանք լուռ ապստամբում են՝ հյուծված ճանաչողական գերծանրաբեռնվածությունից։ Չափից շատ լույսի ազդեցությունը մեզ ստիպում է թերթել՝ մտածելու փոխարեն, և սենսացիոնը հետապնդել էականի փոխարեն։ Եվ հենց հիմա աղբը հաղթում է ուշադրության համար պատերազմում։
Կապույտ լույսից կախված եք՞։ Անջատեք այն։ Քայլեք մթության մեջ։ Թող ձեր ուղեղը մաքրվի ցիկլից, քանի որ այս խճճված աշխարհում ամենաըմբոստ գործողությունը մտածելն է։
RT